De Gemeenschap van Onafhankelijke Staten (GOS) omvat verschillende voormalige Sovjetrepublieken, voornamelijk in Centraal-Azië en de Kaukasus. Voor Frankrijk vertegenwoordigt deze ruimte een snel veranderend terrein van uitwisselingen, waar de commerciële en diplomatieke logica’s zich opnieuw configureren sinds de oorlog in Oekraïne. Het jaar 2026 belooft een keerpunt te worden voor de samenwerking tussen Parijs en deze vaak onbekende hoofdsteden voor het grote Franse publiek.
Centraal-Azië en Frankrijk: een economische samenwerking die van aard verandert
Sinds eind 2023 heeft het Franse ministerie van Europa en Buitenlandse Zaken de reizen naar Centraal-Azië, met name naar Kazachstan en Oezbekistan, aanzienlijk verhoogd. Het nieuwe aspect ligt in de samenstelling van de delegaties: vertegenwoordigers uit de energiesector, de agro-industrie en het transport vergezellen nu systematisch de ministeriële missies.
Deze thematische verschuiving markeert een breuk met de jaren 2010, waarin de samenwerking vaak beperkt bleef tot defensie en cultuur. De uitwisselingen richten zich nu op concrete onderwerpen: de bevoorrading van koolwaterstoffen, meststoffen, strategische metalen. Het analyseren van de relaties tussen Frankrijk en de GOS vereist een beoordeling van deze verschuiving naar een logica van industriële partnerschappen.
Kazachstan, de grootste economie van Centraal-Azië op basis van het BBP, concentreert een aanzienlijk deel van deze stromen. Oezbekistan, met zijn dynamische demografie, trekt op zijn beurt Franse bedrijven aan die zich richten op infrastructuur en de agrovoedingssector.
Aanvullende lectuur : Wonen in Bagneux: voordelen, levenskwaliteit en vastgoedperspectieven voor investeerders
Heroriëntatie van handelsstromen binnen de GOS: wat Frankrijk wint
De oorlog in Oekraïne heeft geleid tot een gedeeltelijke heroriëntatie van de uitwisselingen van verschillende GOS-landen buiten de Russische sfeer. Recente gegevens van Eurostat tonen een aanzienlijke groei van de export uit Centraal-Azië naar de Europese Unie. Frankrijk behoort tot de lidstaten die hun import van strategische grondstoffen verhogen, met name vanuit Kazachstan.
Deze dynamiek is geen toeval. De landen van Centraal-Azië proberen hun partners te diversifiëren om hun afhankelijkheid van Rusland te verminderen. Voor Frankrijk is dit een kans om toegang te krijgen tot hulpbronnen die voorheen door Russische circuits werden vastgelegd.
Drie sectoren concentreren de aandacht:
- Energie, met Kazachse koolwaterstoffen en het potentieel voor hernieuwbare energie in Oezbekistan, waar Frankrijk over een erkende expertise beschikt in zonne-energie en windenergie.
- Zeldzame metalen en meststoffen, waarvan de Europese bevoorrading nog steeds grotendeels afhankelijk is van Russische of Wit-Russische leveranciers, en waarvoor Centraal-Azië geloofwaardige alternatieven biedt.
- Transportinfrastructuur, met name de logistieke corridors die het Russische grondgebied omzeilen, waarop verschillende Franse bedrijven zich al positioneren.
Franse diplomatie in de GOS: tussen strategische bezoeken en geopolitieke beperkingen
De heropname van Franse ministeriële bezoeken aan de GOS gaat niet zonder spanningen. Rusland blijft de oprichterslid en het zwaargewicht van deze organisatie. Elke Franse initiatief in de regio wordt vanuit Moskou in de gaten gehouden, dat Centraal-Azië beschouwt als zijn historische invloedszone.
Frankrijk gaat daarom voorzichtig te werk, waarbij het de voorkeur geeft aan bilaterale formats boven multilaterale kaders waar Rusland een recht van toezicht heeft. De ontmoetingen tussen de Franse president en de Kazachse of Oezbeekse leiders hebben plaatsgevonden in de marge van internationale topontmoetingen, zonder directe confrontatie met de Russische belangen.
Deze aanpak heeft een beperking. Door onderwerpen die Moskou irriteren te vermijden, verkleint Parijs zijn speelruimte op veiligheidsdossiers (strijd tegen terrorisme, Afghaanse stabiliteit) waar de samenwerking met Rusland structureel blijft voor de GOS-landen.
Vooruitzichten voor uitwisselingen tussen Frankrijk en de GOS voor 2026: de dossiers om te volgen
Verschillende factoren zullen de intensiteit van de Frans-GOS-uitwisselingen in de komende maanden bepalen. De eerste betreft de evolutie van het conflict in Oekraïne. Een staakt-het-vuren, zelfs gedeeltelijk, zou de bevoorradingscircuits voor energie en grondstoffen kunnen wijzigen, met directe gevolgen voor de stromen tussen Frankrijk en Centraal-Azië.
De tweede factor heeft betrekking op de capaciteit van Franse bedrijven om zich duurzaam te vestigen in markten waar de Chinese en Turkse concurrentie sterk is. De Franse groepen die in Kazachstan actief zijn, opereren voornamelijk in de energiesector, maar de diversificatie naar de agro-industrie en de digitale sector blijft embryonaal.
De derde factor is regulerend. De Europese sancties tegen Rusland hebben een complexe juridische kader gecreëerd voor de uitwisselingen met de GOS-landen, waarvan sommige als doorvoer dienen voor goederen die bestemd zijn voor de Russische markt. De naleving van de sanctieregimes bepaalt de toegang van Franse bedrijven tot deze markten, op straffe van vervolging.
Het jaar 2026 zou ook de afronding van nieuwe bilaterale overeenkomsten tussen Frankrijk en Kirgizië kunnen zien, een land waar de Franse ministeriële bezoeken recent zijn toegenomen. De mijnbouwsector en hernieuwbare energie behoren tot de prioritaire thema’s van deze discussies.
De relatie tussen Frankrijk en de GOS wordt nu opgebouwd op commerciële en industriële basis, ver weg van alleen culturele of diplomatieke uitwisselingen. De afwegingen van 2026 zullen minder gaan over grote principes dan over de concrete capaciteit van economische actoren om politieke signalen om te zetten in contracten.